Από την απορρύθμιση στην μεταρρύθμιση στην εκπαίδευση

*του Κώστα Ανθόπουλου αντιπροέδρου Α΄ συλλόγου εκπαιδευτικών πρωτοβάθμιας εκπαίδευσης Θεσσαλονίκης

Οι προσπάθειες που έχουν γίνει διαχρονικά στη χώρα μας για τη μεταρρύθμιση του εκπαιδευτικού μας συστήματος αποτέλεσαν αντικείμενο θεωρητικού προβληματισμού από μια σειρά καταξιωμένους επιστήμονες της πανεπιστημιακής κοινότητας (Καζαμίας, Μπουζάκης, Τσιάκαλος κ.λ.π.)  και εκπαιδευτικούς ( Δημαράς).

Στις μελέτες αυτές δεν αναδεικνύονται μόνο οι κοινωνικοπολιτικές και παιδαγωγικές διαστάσεις των χαρακτηριστικών των λεγόμενων μεταρρυθμιστικών εγχειρημάτων αλλά πρακτικές και συμπεριφορές των εκάστοτε ηγεσιών του Υπουργείου Παιδείας που αποζητούσαν να συνδέσουν τη θητεία τους στο Υπουργείο Παιδείας με τη λάμψη του μεταρρυθμιστικού έργου.

Η πραγματικότητα όμως από τα μέσα της δεκαετίας του ΄80 του προσανατολισμού και της εφαρμογής εκπαιδευτικών πολιτικών ιδιαίτερα στην πρωτοβάθμια και δευτεροβάθμια εκπαίδευση έχει δείξει ότι μια σειρά αμφιλεγόμενα μεταρρυθμιστικά μέτρα κατέληξαν στην εφαρμογή τους σε απορρυθμίσεις.

Χαρακτηριστικά παραδείγματα τέτοιου είδους αντιλήψεων και πρακτικών διακρίνει κανείς στον τρόπο με τον οποίο αντιμετωπίστηκαν θέματα καίριας σημασίας για την ποιότητα του εκπαιδευτικού συστήματος αλλά και το κοινωνικό του περιεχόμενο όπως η επιμόρφωση και  μετεκπαίδευση των εκπαιδευτικών  (ασυνέχεια, εγκατάλειψη και ακύρωση προηγούμενων πολιτικών, απονέκρωση και υποβάθμιση θεσμών) ολοήμερο σχολείο, συνεχής επαναπροσδιορισμός ρόλου του και φυσιογνωμίας και ανατροπή υπουργικής πολιτικής ακόμα και στο πλαίσιο της ίδιας κυβέρνησης αλλά ακόμα και σε ζητήματα που έχουν σχέση με την εξωτερική μεταρρύθμιση ( οργάνωση και διοίκηση της εκπαίδευσης, επιλογές στελεχών κ.λ.π.).

Λαμβάνοντας υπόψη τα παραπάνω χαρακτηριστικά των εκπαιδευτικών πολιτικών που ασκήθηκαν εύστοχαο Χρήστος Φράγκος θα υποστηρίξει ότι έχει κυριαρχήσει στον τόπο μας η αντίληψη “ότι η μεταρρύθμιση γίνεται με τις δημοσιεύσεις στην εφημερίδα της κυβερνήσεως ενός εκπαιδευτικού νομοθετήματος χωρίς όμως να ακολουθείται ένας ευρύτερος προγραμματισμός και προπαντός χωρίς να παρακολουθείται η κύρια φάση αυτών των μεταρρυθμίσεων.

Πρόσφατα γίνεται λόγος για εσωτερική μεταρρύθμιση στο δημοτικό Σχολείο και διατυπώνονται προβληματισμοί για τον υπερβολικό χαρακτήρα της ύλης και του περιεχομένου σπουδών του Δημοτικού Σχολείου, την αναγκαιότητα να αποκτήσει σύγχρονη κοινωνική διάσταση και κυρίως να απελευθερωθεί από τα δεσμά του γραφειοκρατικού συγκεντρωτισμού.

Τα παραπάνω προβλήματα επιβάλλουν να προχωρήσουν μια σειρά μεταρρυθμιστικές αλλαγές στην πρωτοβάθμια εκπαίδευση που να στηρίζονται στις ακόλουθες βάσεις και αρχές.

1.     φορέας εφαρμογής μεταρρυθμιστικών αλλαγών να είναι ένα αποκεντρωμένο επιστημονικά οργανωμένο κέντρο μελέτης και έρευνας εκπαιδευτικής πολιτικής  που να διαθέτει θεσμική αυτοτέλεια από την κεντρική εξουσία.

2.     Ουσιαστική συμμετοχή της εκπαιδευτικής κοινότητας στα θέματα εφαρμογής εκπαιδευτικής πολιτικής

3.     Χρονικός ευρύτερος προγραμματισμός των εκπαιδευτικών αλλαγών και διαρκής επανεκτίμηση της ορθότητας και της αποτελεσματικότητας τους